ประวัติท่านครูบาธรรมชัย ธมฺมชโย
ผู้ทรงวิทยาคมแห่งเมืองลําพูน อดีตเจ้าอาวาสวัดประตูป่า
(ป่าม่วงจุ่มหัวเวียงหละปูน)

ครูบาธรรมชัยนามเดิมชื่อว่า หมู ต่อมาได้เปลี่ยนเป็น อิ่นคํา วงษ์ษา เกิดที่บ้านเดื่อง๊ก ต. ขัวมุง อ.สารภี จ.เชียงใหม่ เกิดเมื่อวันที่ ๕ พฤศจิกายน ๒๔๑๘ เป็นบุตรของพ่อโต่ง แม่บัวคำ มีพี่น้องด้วยกัน ๔ คน คือ ๑. หมด ๒.หมัด ๓.มูล ๔.หมู (ครูบาธรรมชัย)ได้เข้าบรรพชาเป็นสามเณร เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๒๙ อุปสมบท ปี พ.ศ. ๒๔๓๘ ณ วัดเดื่องก ได้นามฉายาว่า "ธมฺมชโย" และในปีนี้ท่านก็ได้เดินทางมาอยู่วัดประตูป่าเพื่อศึกษาวิทยาคม กับครูบาอริยะ (ครูบาน้อย) เจ้าอาวาสวัดประตูป่ารูปที่ ๔ และในปี พ.ศ. ๒๔๔๐ ท่านครูบาอาริยะได้ถึงแก่มรณภาพลง ท่านครูบาธรรมชัย จึงได้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส สืบต่อมา

ในช่วงที่ท่านครูบาธรรมชัยเป็นเจ้าอาวาส ท่านได้นำความเจริญรุ่งเรืองมาสู่วัดประตูป่าเป็นอันมา สืบเนื่องมาจากท่านครูบาธรรมชัยมีวิทยาคมอันแกร่งกล้าจึง ทำให้คนในท้องถิ่นเคารพ และศรัทธาในตัวท่านเป็นอันมาก สืบเนื่องมาจากท่านมีวิทยาคมอันแกร่งกล้า จึงทำให้คนในท้องถิ่นเคารพและศรัทธาในตัวท่าน โดยเฉพาะเจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์
( เจ้าผู้ครองนครลำพูนองค์สุดท้าย )
ได้ปราวณาตัวเป็นผู้อุปฐากท่าน ครูบาธรรมชัย ธมฺมชโย โดยได้มาสร้างกุฏิไม้สักหลังใหญ่ ถวายท่านครูบา (ปัจจุบันได้รื้อและสร้างใหม่)

เจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ (คนที่ 4 นับจากทางซ้าย) ครอบครัวเจ้าน้อยจักรคำขจรศักดิ์ บุตร เจ้าอินทยงยศ และเจ้าหญิงรสแก้ว เจ้าเมืองลำพูนลำดับสุดท้าย (นับจากซ้ายมือ คนที่ 2)

ในประมาณ ปี ๒๔๗๐ - ๒๔๘๕ ท่านครูบาธรรมชัย ได้จำพรรษาไปมาระหว่างวัดประตูป่าและวัดพระธาตุหริภุณชัย พระอารามหลวง อยู่เสมอมา และในปี พ.ศ. ๒๔๗๒ เจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ ได้อาราธนานิมนต์ ท่านครูบาธรรมชัย วัดประตูป่า เป็นองค์ประธานพิธีในการรื้อทองจังโกที่หุ้มองค์พระบรมธาตุเจ้าหริภุณชัย ออกมา เพื่อทำการบูรณะองค์พระบรมธาตุเจ้าหริภุณชัยใหม่ ในปี ๒๔๗๓ ทำให้คงเดิมตราบเช่นทุกวัน

ในปี พ.ศ. ๒๔๗๓ ครูบาธรรมชัย บูรณะองค์เจดีย์ปทุมวดี ด้านทิศเหนือองค์พระธาตุหลวง ทำให้พบ กรุพระเปิมใต้ฐานเจดีย์ ท่านครูบากับเจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ จึงนำออกมาให้ประชาชนบูชา เพื่อนำเงินมาบูรณะถาวรวัตถุ ของวัดพระธาตุและในการเปิดกรุพระเปิม ครั้งนี้ครูบาก็ได้เอาพระเปิมส่วนหนึ่ง ปะมาณ ๓ ก๋วยซ้าบาตร มาบรรจุใว้ในองค์เจดีย์ของวัดประตูป่า พอถึงปี พ.ศ. ๒๔๘๔ เกิดสงคราม มหาเอเชียบูรพา มีหน่วยทหารมา ประจำการที่จังหวัดลำพูน เจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ ได้นิมนต์ครูบาธรรมชัย เปิดกรุพระเปิมอีกเป็นครั้งที่ ๒เพื่อแจกจ่ายให้แก่ทหาร ไว้ประจำตัว โดยมีการเล่าว่าครูบาเป็นผู้ขุดอุโมงค์เข้าไปใต้ฐานเจดีย์และใช้มือกอบ พระเปิม ซึ่งมีจำนวนมาก ออกมาใส่ก๋วยซ้าบาตร ที่เตรียมไว้ด้วยตัวของครูบาเอง

ครูบาธรรมชัย ยังได้เป็นประธานในการบูรณะวิหารพระเจ้าทันใจ ภายในวัดพระธาตุหริภุณชัย ในปี ๒๔๘๕

และเมื่อ เจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ ได้ถึงอนิจกรรมลง ครูบาธรรมชัยท่านก็ได้กลับมาจำพรรษา ที่อยู่วัดประตูป่า ตลอดมา ท่านได้กลับมาซ่อมแซมและบูรณะถาวรวัตถุของวัดท่านอีกหลายอย่าง เช่น บูรณะวิหารหลังเก่าที่สร้างมาตั้งแต่สมัยครูบาอริยะ สร้างกำแพงอิฐขึ้นใหม่ บูรณะองค์เจดีย์ และอีกหลายสิ่ง

ท่านครูบาธรรมชัย เป็นเจ้าอาวาสวัดประตูป่า มาจนถึงปี พ.ศ. ๒๕๐๓ ท่านครูบาก็ได้มรณภาพลง เมื่อวันที่ ๒๑ เดือน เมษายน พ.ศ. ๒๕๐๓ สิริรวมอายุได้ ๘๕ ปี พรรษา ๖๕ และคุณงามความดีที่ท่านได้ค้ำ้จุนและดูแลวัดตลอดมา ชาวบ้านจึงเครารพท่านและสักการะท่าน ตลอดมา ปัจจุบันกู่ของท่านและรูปเหมือนของท่านตั้งอยู่ที่หอประดิษฐานรูปเหมือนครูบาธรรมชัย บริเวณภายในวัดประตูป่า และทุกวันจะมีชาวบ้านที่เคารพท่านมากราบไหว้อยู่ประจำเสมอมา....

( คำจารึกใน “ธรรมกัมมวาจาและพิธีกรรมสงฆ์” “ศรัทธาท่านเจ้าอธิการธัมมไชยสร้าง
ปีกาเป้า จุลศักราช ๑๒๗๕”

เกร็ดเรื่องเล่าเกี่ยวกับ
ครูบาธรรมชัย วัดประตูป่า

ครูบาธรรมชัย เปิดกรุพระเปิมกับเจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์

ในช่วงปี ๒๔๗๐ - ๒๔๘๕ ครูบาธรรมชัย จำพรรษาระหว่างวัดประตูป่ากับวัดพระธาตุหริภุญชัย โดยมีเจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ เป็นโยมอุปฐาก ได้นิมนต์ ครูบาธรรมชัย บูรณะวิหารพระเจ้าทันใจ รื้อทองจังโกที่หุ้มองค์พระธาตุออกเพื่อปิดทองใหม่ และได้นิมนต์ครูบาธรรมชัย บูรณะองค์เจดีย์ปทุมวดี ด้านทิศเหนือองค์พระธาตุหลวง ทำให้พบ กรุพะเปิมใต้ฐานเจดีย์ ท่านครูบากับเจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ จึงนำออกมาให้ประชาชนบูชา เพื่อนำเงินมาบูรณะถาวรวัตถุ ของวัดพระธาตุและในการเปิดกรุพะเปิม ครั้งนี้ครูบาก็ได้เอาพระเปิมส่วนหนึ่ง ปะมาณ ๓ ก๋วยซ้าบาตร มาบรรจุใว้ในองค์เจดีย์ของวัดประตูป่า พอถึงปี พ.ศ. ๒๔๘๔ เกิดสงคราม มหาเอเชียบูรพา มีหน่วยทหารมา ประจำการที่จังหวัดลำพูน เจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ ได้นิมนต์ครูบาธรรมชัย เปิดกรุพระเปิมอีกเป็นครั้งที่ ๒เพื่อแจกจ่ายให้แก่ทหาร ไว้ประจำตัว โดยมีการเล่าว่าครูบาเป็นผู้ขุดอุโมงค์เข้าไปใต้ฐานเจดีย์และใช้มือกอบ พะเปิม ซึ่งมีจำนวนมาก ออกมาใส่ก๋วยซ้าบาตร ที่เตรียมไว้ด้วยตัวของครูบาเอง

ปู่ม่านมาลองของ ครูบา

ม่าน(พม่า)จำนวน ๔ คนได้มาขายของและมาขอแวะพักที่วัดประตูป่า โดยได้ขึ้นมาขอ อนุญาติครูบาธรรมชัย บนโฮง(กุฏิ) ครูบาธรรมชัย ก็บอกว่า "หื้อนอนที่ศาลาบาตร" ม่านก็บอกว่ากลัว อยากมานอนบนโฮงกับครูบา ครูบาก็เลยเดินเข้าห้องและเดินออกมาพร้อมมีดดาบ ๑ เล่ม พร้อมถลกผ้าสบงขึ้นมาถึงขาแล้วใช้มีดฟันเข้าที่ขาตัวท่านครูบาเอง นับไม่ถ้วนแต่ก็ฟันไม่เข้า แล้วบอกกับพวกม่านว่า "หมู่คิงกลั๋วบ่าหยัง ฮาอยู่นี่ตึงคน" (กลัวทำไม อาตมาอยู่ที่นี่ทั้งคน) พวกม่านเห็นดังนั้นก็เลย ขอลากลับ และออกจากวัดไปนอนที่อื่น

ครูบาธรรมชัย หล่อเงินใช้ในช่วงสงครามมหาเอเชียบูรพา

เจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ ได้นำแท่านหล่อเงินมาให้ครูบา เพื่อใช้หล่อเงินออกใช้ในช่วงสงครามโดย ครูบาได้นำเอาแท่นหล่อไว้ที่ห้อง พื้นโฮง(ใต้กุฎิ) เพื่อการหล่เงอนแต่ละครั้งเสียงจะดังมาก ดังนั้นจะเห็นว่า กำแพงของวัดประตูป่าจะสร้างขึ้นสูงกว่า ๓ เมตร เพื่อป้องกันเสียงที่ดัง จากการหล่อเงิน และเหตุที่เจ้าหลวงนำแท่นหล่อ มาไว้ที่วัดประตูป่านั้น เพราะสมัยนั้นเจ้าหน้าที่บ้านเมือง ส่วนกลาง (ที่ส่งมาประจำการที่เมืองลำพูน) ไม่กล้ามาตรวจสอบ เพราะทราบถึงกิติศักดิ์ของตัว ท่านครูบาธรรมชัย ในด้านวิทยาคม คงกระพันฟันแทงไม่เข้า

ครูบาธรรมชัย สร้างยันต์หนังควายเผือก

ท่านครูบาธรรมชัยถือไดว่ามีวิทยาคมทางด้านคงกระพันชาตรี ท่านยังได้สร้างยันขึ้นมาโดย ใช้หนังควายเผือกที่ตายตอนเกิดและคาอยู่ที่ทวารของแม่ควาย มาสร้าง ยันต์ (ตระกรุด) หนังควายเผือกหุ้มรักดำ โดยได้ลงคาถาและอักขระ ที่หนังควายและพันเป็นเกลียวใช้รักผสมขี้ครั่งหุ้ม เพื่อออกแจกและให้บูชา ซึ่งผู้ใดได้ไปแล้วมีประสบการณ์ว่า นำติดตัวไปไหน หากถูกทำร้ายจาก ของมีคมจะแคล้วคลาด ฟันแทงไม่เข้า

ตำรายาผีบ้า

ท่านครูบาธรรมชัยได้มีตํารายาพื้นบ้านในการรักษาคนที่เป็นผีบ้า (สติไม่ดี)โดยได้มีญาติ คนป่วยนําคน ที่เป็นผีบ้า มารักษากับครูบาเป็นจํานวนมากและหายจากอาการป่วยทุกราย

ครูบาธรรมชัย มีครูวิชาเสือโคร่ง เสือเย็น

จากกิตติศัพท์ด้านคงกะพันของท่านครูบาท่านมีครูวิชาเสือโคร่ง ซึ่งผู้ที่จะเรียนวิชาและ รับครูได้จะต้องมีวิทยาคม ที่แกร่งกล้าเพราะเคย มีคนเอาไปใช้แล้ว เกิดครู ขึ้นไม่รู้สึกตัวควบคุมตัวเองไม่ได้ซึ่งครูวิชาเสือโคร่งนี้จะต้องมีการขึ้นครูอยู่ ตลอดจากการบอกเล่าจะต้องใช้เครื่องบูชาครูเป้นของสดใช้หัวหมูจํานวนหลายตัว

ครูบาธรรมชัย ตกวิหาร

หลังจากบูรณะวิหารมีกำหนดการยกช่อฟ้า ครูบาได้นิมนต์พระสงฆ์มาทำพิธีเจริญพุทธมนต์ พอถึงเวลายกช่อฟ้าครูบา ได้ปีนนั่งร้านขึ้นที่สร้างไว้เพื่อยกช่อฟ้าขึ้นแต่พอขึ้น ได้ครึ่งทางได้เหยียบพลาด ทำให้พลัดตกลงมาถึงพื้น ทำให้ศรัทธาที่มาร่วมทำบุญตกใจ เข้าไปดูกันแต่ครูบาไม่ได้เป็นอะไรสักอย่าง ไม่มีแผลหรือเคล็ดขัดหยอกอะไรเลย จึงได้สมยานามว่า "ครูบาธรรมชัยหนังเหนียว"